Verdergaan naar hoofdinhoud
Banner_Indoorpol
Zoeken
Onthaal
Methodologie
Micro-organismen
Woning
Gebouwen en kantoren
Andere omgevingen
Infofiches
  
Indoorpol > Woning > Paginas > Vocht in woning  

Het opduiken van schimmels en andere zwammen in woningen is altijd het gevolg van vochtproblemen, versterkt door een microklimaat en de aanwezigheid van een voedingsbodem. De oorsprong van het vocht in een gebouw kan het gevolg zijn van toevallige oorzaken, een slecht architecturaal plan of menselijke activiteiten.

 

 

 

     

 

Soort probleem

Oorzaak

1

Ononderbroken vochtvlek onderaan de muren, niet hoger dan 1 meter. Pleisterwerk en behang komen los, houten plinten zwellen, uitbloeiingen (NO3) en schimmels.

Opstijgend vocht (kelder, gelijkvloerse verdieping)

2

Onderbroken vlekken, soms heel groot, van vocht ter hoogte van de ondergrondse muren (kelder) of ter hoogte van de vloer. Loskomen van muurbekleding, uitbloeiingen en schimmels.

Infiltratie van het grondwater door het metselwerk en de funderingen

3

Onderbroken vochtvlekken ter hoogte van de muur van de regenput.

Infiltratie van water door het metselwerk

4

Onderbroken vlekken, zeer gelokaliseerd, van vocht ter hoogte van de muur, over het algemeen op de gelijkvloerse verdieping. Loskomend pleisterwerk en behang, ontstaan van uitbloeiingen en schimmels.

Opspattend water door afvloeiing van het dak (kan samen met opstijgend vocht optreden)

5

Onderbroken vochtvlekken ter hoogte van de muren die in het bijzonder aan slechte weersomstandigheden zijn blootgesteld. Verschijnselen ten gevolge van felle regen. Zeldzame ontwikkeling van schimmels maar gevaar voor de ontwikkeling van bepaalde basidiomyceten zoals huiszwam in de houten vloeren, draagbalken, …

Poreus metselwerk, in het bijzonder ter hoogte van de voegen

 

6

Onderbroken vochtvlekken op een muur van de badkamer.

Gebrekkige waterdichtheid van de drager van de tegels in bad of douche

7

Onderbroken vochtvlekken ter hoogte van de dakgoot of de afvoerbuis van het regenwater. Loskomen van pleisterwerk, behang, schimmels en gevaar voor de ontwikkeling van bepaalde basidiomyceten zoals huiszwam in de houten vloeren, houten deur-of raamlijst, …

Gebrekkige of verstopte dakgoot of afvoerbuis

8

Vocht onderaan een schuifraam dat toegang geeft tot een balkon. Gevaar voor de ontwikkeling van schimmels en bepaalde basidiomyceten zoals huiszwam in de houten vloeren.

Waterdichtheid van het wandaansluitprofiel op het balkon verifiëren

9

Vocht ter hoogte van de schoorsteen en het dak

De waterdichtheid van het wandaansluitprofiel van de schouw verifiëren evenals de staat van het dak

10

Donkere en vochtige vlekken op het bovenste deel van de schoorsteen (donkerbruine kleur). Mogelijke ontwikkeling van schimmels.

Condensatie van rook. Schouw niet voorzien van buizen.

11

Vochtige muur onder een venster. Pleisterwerk en behangpapier komen los, vorming van schimmel.

Waterinfiltratie onderaan het venster (zie ook nr. 13)

12

Badkamer: schimmelontwikkeling boven het venster, op het plafond, ...

Condensatievocht: douche, bad, gebrek aan luchtverversing, bouwknoop (koudebrug)

13

Felle condensatie van water op het venster. Ontwikkeling van schimmels op de dichtingsrubbers van vensters, onderaan de ramen, de gordijnen, het behangpapier onder het venster.

Condensatievocht. Voor oude houten ramen de evacuatie nagaan van condensatievocht.

14

Keuken: schimmelvorming boven het venster, op het plafond, ...

Condensatievocht: stoom van het koken, geen luchtafvoer, gebrek aan luchtverversing, bouwknoop (koudebrug)

15

Woonkamer: schimmelontwikkeling boven een verwarmingstoestel

Verwarmingstoestel met gas of petroleum, zonder uitgang naar buiten

16

Washok: ontwikkeling van schimmel op het bovenste deel van de muren, op het plafond, ...

Condensatievocht: drogen van de was, geen luchtafvoer, elektrische droogkast zonder uitgang naar buiten, ...

17

Badkamer: zwarte schimmel ter hoogte van de tegelvoegen

Drager is regelmatige vochtig

18

Badkamer: vocht onder de douchekuip of onder de badkuip. Gevaar voor de ontwikkeling van sommige basidiomyceten, zoals huiszwam, in de houten vloeren.

 

________________________________________________  

1. Bouwvocht

Een van de voornaamste oorzaken van vochtigheid in een gebouw is bouwvocht, dat pas enkele maanden na het bouwen opdroogt.

Hoe kan u dit oplossen? Verwarm en verlucht. In geval van pleisterwerk wordt aanbevolen te wachten met verven of behangen tot het pleisterwerk droog is. Muren waarvan het pleisterwerk te lang onaangeroerd blijft, worden soms lichtjes gekoloniseerd door schimmels zoals Cladosporium sphaerospermum.

De hoeveelheid bouwwater dat na voltooiing van een traditioneel gebouwde, kleine sociale woning moet worden geëvacueerd, wordt op ongeveer 4000 liter geschat.

                                                   ù

 
 
 

 

 

_________________________________________________________

2. Insijpelend regenwater

Regenwater dat via de gevels (barsten, poreusheid) naar binnen sijpelt, een dak dat moet worden hersteld, verzakte of lekkende dakgoten en gebarsten leidingen zijn allemaal onverwachte bronnen van vocht die in een woning kunnen optreden.

Dak- en onderdakbedekking
Als infiltratievocht niet snel wordt ontdekt, dan kan het een bron vormen voor de ontwikkeling van schimmels onder het dak. Dit is vooral het geval in afgesloten ruimten (vals plafond, lambrisering), in het bijzonder wanneer delen ervan van onbehandeld hout of cellulosevezelplaten zijn gemaakt.

Hoe kan u dit oplossen ? Ga regelmatig na of het dak waterdicht is en maak een doorgang om dit te kunnen controleren. Vergewis u van de waterdichtheid van buitenmuren bedekt met lambriseringen of gipsplatenkarton aan de binnenkant; dergelijke bekledingen bieden niet altijd de gelegenheid om snel vochtigheidsproblemen te ontdekken en afgesloten ruimten kunnen bijzonder grote haarden van schimmels worden.

Extern metselwerk
Bouwmateriaal (stenen, bakstenen, beton, mortel, enz.) is in het algemeen poreus waardoor het vocht naar buiten kan maar ook naar binnen, via muren die zijn blootgesteld aan slechte weersomstandigheden. In geval van oud metselwerk (verluchte holte) is de kans dus groot om sporen van vocht aan de binnenkant van de woning vast te stellen, hoofdzakelijk ter hoogte van de gevels die naar het zuiden en/of westen zijn gericht.
Voor zover vochtige zones tijdelijk zijn en met uitzondering van waterschade, blijft de ontwikkeling van zwammen vaak binnen de perken. Wees echter oplettend in gesloten ruimten, die weinig worden verlucht en dus moeilijk drogen (ruimte onder de vloer, achter lambrisering of om het even welk bedekkend paneel). Het zijn plaatsen met een groot risico, zeker wat de ontwikkeling van basidiomyceten in woningen betreft.
 

Hoe kan u dit oplossen? Muren die in grote mate aan slechte weersomstandigheden zijn blootgesteld, moeten eerst worden hersteld. Het voegwerk moet over het algemeen worden overgedaan. Als dit niet volstaat, dan kan de muur ofwel door een vochtwerende behandeling ofwel door gevelbekleding met of zonder warmte-isolatie worden beschermd. In geval van schimmelontwikkeling is sanering nodig. De aanwezigheid van bepaalde zwammen, zoals huiszwam, vereist de tussenkomst van specialisten. Een juiste evaluatie van de omvang van de zwammen, de evacuatie van besmet hout en het inspuiten onder druk van schimmelwerende middelen in de muren, wijzen op de omvang van de maatregelen die moeten worden getroffen.

 ù             

_______________________________________________

3. Opstijgend vocht

Opstijgend vocht treedt onderaan de muren op (capillaire opstijging van water). Het is verantwoordelijk voor de ontwikkeling van schimmels op behangpapier en andere soorten bekleding. Het pleisterwerk komt los van de muren en er ontstaan uitbloeiingen (kleine witachtige kristaltrossen, heel gemakkelijk oplosbaar in water, die tussen de vingers uiteenvallen). Zwarte schimmels (Cladosporium sphaerospermum, Chaetomium, Alternaria, Ulocladium, enz.) verschijnen op pleisterwerk maar vooral op voedzame draagvlakken zoals behangpapier (Cladosporium sphaerospermum, Chaetomium, Alternaria, Ulocladium, enz.).

Hoe kan u dit oplossen? Een voorafgaande diagnose is van essentieel belang want zelden is er slechts één oorzaak voor vocht. Oude huizen die systematisch met opstijgend vocht te kampen hebben, worden ook het meest getroffen door andere oorzaken zoals insijpelend regenwater, condensatie, zouten, onaangepaste renovatie en isolatie, enz. Als er zich onafgebroken vochtvlekken over de hele lengte van de muur hebben ontwikkeld, dan kan men ervan uitgaan dat dit het gevolg is van capillaire opstijging. Wanneer de muur echter onderbroken vlekken vertoont, blijven andere hypothesen zoals opspattend water en verstopte of defecte dakgoten denkbaar.

Om opstijgend vocht te verhelpen is het absoluut noodzakelijk om een beroep te doen op specialisten die gebruik maken van technieken, meestal gebaseerd op het injecteren van vochtwerende producten. Deze polymeriseren zodra zij worden ingespoten en vormen zo een barrière die opstijgend vocht tegenhoudt.

Ook de drainage van water rondom de funderingen van het gebouw kan worden aanbevolen maar vervangt de behandeling van opstijgend vocht niet.

Beschadigde vochtige pleisterwerk moet altijd worden vervangen. Opstijgend vocht gaat immers vaak gepaard met zouten die min of meer hygroscopisch zijn (die een grote affiniteit voor water hebben). In dit geval gedraagt het pleisterwerk zich als een spons voor de stoom in de omgevingslucht.

Een andere bron van vocht treedt op wanneer de buitenbodem hoger ligt dan de binnenvloer. Keldermuren zijn vaak heel vochtig en de ontwikkeling van de schimmels zoals Aspergillus en Penicillium komt vaak voor. Er kunnen zich ook andere schimmels ontwikkelen maar dan op hout of opgestapeld vochtig karton, etiketten van wijnflessen of allerlei voedingsmiddelen.

Ook Trichoderma, Fusarium, Chaetomium, Ulocladium, enz. kunnen opduiken. Bovendien zijn alle voorwaarden vervuld opdat macrozwammen zoals huiszwam (Serpula lacrymans) en Coniophora (Coniophora puteana) zich zouden ontwikkelen.                                          

Hoe kan u dit oplossen? Bijvoorbeeld door een algemene sanering, gevolgd door een betere verluchting. Het is niet altijd haalbaar om de muren via de buitenkant met bitumineuze producten waterdicht te maken en tezelfdertijd op een efficiënte manier te draineren. Daarom bestaat er ook een techniek om vochtige muren via de binnenkant van het gebouw waterdicht te maken, met behulp van producten op basis van hars, die aan de binnenkant van de muren worden aangebracht. Het gaat om de inkuipingstechniek, die evenwel kan leiden tot opstijgend vocht op een hogere verdieping. Vermijd de opstapeling van biologisch afbreekbaar materiaal omdat het een belangrijke bron van schimmelbesmetting zou kunnen worden. 

                                                 ù                  

 

 

é Ten gevolge van opstijgend vocht komen plinten los en ontwikkelen er zich schimmels

 

Voornaamste oploszouten:
Zouten in het algemeen afkomstig uit de materialen en optredend onder de vorm van uitbloeiingen:

    • natriumsulfaten
    • magnesiumsulfaten


Zouten afkomstig van de bodem en van het contact met organische verontreinigende stoffen en die het vocht vanwege hun hygroscopiciteit vasthouden:
    • natriumnitraten
    • kaliumnitraten (of salpeter)

 

é Schimmels op vochtig behangpapier                             é Salpeter
 

 

éCondensatie op enkel glas en boven een droogrek

 

éCondensatie bovenaan een raam (bouwknoop)

 
 

_____________________________________

 4. Luchtvochtigheid en oppervlaktecondensatie

Ook condensatievocht is een belangrijke bron voor de ontwikkeling van schimmels. Luchtvochtigheid is grotendeels het gevolg van de aanwezigheid van de mens. 

Men schat dat een gezin met 2 kinderen dagelijks ongeveer 10 liter water onder vorm van stoom produceert. Van deze 10 liter zijn er grosso modo 6 liter afkomstig van het koken, baden, douchen, wassen enz. en 4 liter van het ademhalen. De stoom niet evacueren en de gelegenheid bieden om in de woning te condenseren, heeft hetzelfde effect als elke morgen een emmer met 10 liter water tegen de muren van de woning kletsen.

De omgevingslucht in een gebouw is een gasvormige mengeling die stoom bevat. Deze stoom wordt in gram per m3 gemeten of in gram per kg. Dan spreekt men van absolute vochtigheid. De absolute vochtigheid heeft een grenswaarde die de verzadigingsgrens wordt genoemd. De lucht wordt niet altijd door vochtigheid verzadigd en men definieert hem in het algemeen op basis van zijn hygrometrische graad of relatieve vochtigheidsgraad. Deze is gelijk aan het verband tussen de absolute vochtigheid en de verzadigingsgrens.
Als de temperatuur van de lucht geleidelijk daalt, dan blijft de stoommassa constant maar de relatieve vochtigheid stijgt tot een zekere hoeveelheid stoom vloeibaar wordt: dit noemen we condensatie. De temperatuur waarbij condensatie optreedt, wordt de dauwtemperatuur genoemd.

Een eenvoudige regel, toepasbaar tussen -10 en 30°C, biedt de gelegenheid om de verandering van de relatieve vochtigheidsgraad (RV) van een luchtvolume op een eenvoudige manier in te schatten wanneer de temperatuur verandert:
wanneer de temperatuur met 10°C daalt, verdubbelt de relatieve vochtigheidsgraad van de lucht
wanneer de temperatuur met 10°C stijgt, daalt de relatieve vochtigheidsgraad met de helft

De ideale vochtigheidsgraad in de lucht
Voor individuen is de comfortmarge veeleer breed, met name 35 à 100%.
Voor gebouwen verkleint deze marge aanzienlijk van 35 tot 65% want boven de 65% nemen de risico’s op condensatie sterk toe. Met een hygrometer kan de relatieve vochtigheid worden opgevolgd zoals een thermometer de opvolging van de temperatuur mogelijk maakt.

De luchtventilatiegraad (LVG)
De LVG wordt in volumes per uur gemeten. Het gaat om het aantal volumes verse lucht gelijk aan het volume dat per uur in een bepaalde ruimte terechtkomt. Een voorbeeld: in een woonkamer of in een gebruikt vertrek, zou de LVG ten minste 0,3 moeten bedragen; het volume verse lucht dat per uur in de ruimte terechtkomt, stemt overeen met een derde van het volume van de ruimte.

Bouwknopen
Het gaat om koudere zones, over het algemeen waar de warmte-isolatie wordt onderbroken. Het zijn uitgelezen plaatsen voor verschijnselen zoals condensatie en schimmels. Er ontstaat condensatie zodra de oppervlaktetemperatuur van de binnenwand van een lokaal lager ligt dan de dauwtemperatuur.

Hoe kan u dit oplossen? Om de verschijnselen van condensatie te vermijden, moet men:
De vochtigheidsgraad binnen de ideale marge houden: tussen 35 en 65%
• Een voldoende en permanente luchtventilatiegraad (LVG) handhaven (ten minste 0,3)
In geval van sterke productie van stoom, de LVG tijdelijk verhogen
De bronnen van stoom verminderen zoals het binnenshuis drogen van wasgoed, een elektrische droogkast, een gas- of petroleumverwarming zonder uitgang naar buiten, ...
De temperatuur van de lucht verhogen door meer te verwarmen (teneinde een correcte RV te handhaven)
De bouwknopen door een aangepaste isolatie oplossen of verminderen

                           ù

________________________

5. Algemene opmerkingen

Er moet op worden gewezen dat de hierboven aanbevolen middelen om vochtigheidsproblemen te bestrijden het niet mogelijk maken om materialen meteen droog te krijgen. Water heeft immers tijd nodig om te verdampen en het zal vaak nodig blijken om enkele weken en zelfs enkele maanden te wachten alvorens het afdoende droog zal zijn om met de afwerkingen te beginnen.

                   ù